مقاله

مقاله های آریا,نوشته های آریا,پژوهش های آریا,متن های نوشته شده توسط آریا,نوشتارآریا,آریا می نویسد,نویسندگی آریا,آموزش نوشتن,داستان های آریا,تاریخ نویسی آریا,آریا و نوشته هایش,آریا نوشت,من پارسی می نویسم,من پارسی می گویم,گویش من پارسی است

مقاله هایی که آریا نوشته است

چهار‌شنبه ۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ | ۱۳:۳۴ ۰ نظر  بازدید

.

یلدا چیست

یلدا بلند ترین شب سال در گاهشماری ایرانی است که در واپسین روز از آذرماه رخ می دهد و از هزاران سال پیش هرسال در ایران و

برخی کشورهای جهان این شب را جشن می گیرند.

این شب بلند و با شکوه دارای نام های گوناگونی است مانند

یلدا ، چله، درازشب ، شب دراز ، شب مهرداد ، شب خورشیدزا ، شب بلند ، شب سیاه و

جندین نامواره ی دیگراست که دراین نوشته به (واژه شناسی) واژه ی یلدا می پردازیم،

یلدا در پارسی به معای زایش بزرگ می باشد که از دو واژه ی (یل+ دا ) تشکیل شده است

(یل) به معنای بزرگ، سترگ، نیرومند و توانا، پرزور، دلیر، پهلوان و... می باشد

بیامد سوی کاخ دستان فراز یل پهلوان رستم سرفراز (فردوسی)

و (دا) به معنای زایش، زاینده، مادر و ماما، دادن، آفریدن، ساختن، بخشیدن وچندین نامواره ی دیگرمی باشد

که آمیخته شدن این دو واژه می شود (یلدا) که درباور ایرانیان این شب

شب زایش مهرداد (خورشید) می باشد.( مهرداد به معنای خداداد است که ایرانیان این نام را به خورشید داده بودند).

از دوران باستان ایرانیان این شب را جشن می گرفتند وتاسپیده دم شب زنده داری می کردند که

هنوزهم این رویه ادامه دارد و در سال های اخیر این جشن زنده تر و با شکوه ترنیز شده است.

با پیدایش ایترنت و فضای مجازی جشن های ایران وجهان دستخوش دگرگونی های فراوانی

شده است که یلدا نیز ازجمله این جشن هاست که هرساله به جز روش باستانی آن به روش مجازی نیز برگزامی شود.

امسال (1399) با فراگیرشدن ویروس کرونا

ومحدودیت های بهداشتی

شب یلدا چهره ی دیگری به خودگرفته است که مردم از گردآمدن در خانه ی بزرگان خانواده

باید پرهیزکنند اما با وجود فضای مجازی می توان تاحدودی این محدودیت هارا جبران کرد.

یاد آسایش گیتی بزند بر دل ریش صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود (سعدی)

این جشن درگذشته با آذین کردن درخت سرو درهرخانه یی ازایرانیان برگزارمی شده است واین شب را همراه باچیدن میوه هایی چون انار، هندوانه

و آجیل های گوناگون وشامی درخور که ویژه ی شب یلداست جشن می گرفتند و خانواده ها در خانه ی بزرگ خاندان

گردهم می آمدند و دیداری تازه می کردند که این جشن باشکوه همچنان پابرجاست اما آذین کردن درخت

سرو ازمیان رفته وبه فراموشی کامل سپرده شده است.

آذین درخت کاج در میان مسیحیان جهان در شبِ کریسمس و خود جشن کریسمس نیز برگرفته از

همین جشن یلدای ایرانی است وبرخی ازپژوهشگران براین باورندکه (میلاد) همان مهرداداست.

چون این شب شب زاده شدن مهرداد( خورشید) است مسیحیان در سده ی چهارم میلادی این شب را که 20دسامبر میلادی است شب زاده شدن

عیسی به شمار آوردند وشب یلدای ایرانی درمیان مسیحیان جهان تبدیل شد به شب زایش عیسی وچندروز پس ازآن

جشن یلدا نیز به جشن کرسیمس تبدیل شده و برگزارمی شودکه همچنان این جشن درجهان پابرجاست وگاه شماری میلادی نیز با این جشن آغازمی شود

چراکه نشانه های بسیاری از کیش مهرایران باستان رادر دین مسیحی می توان یافت .

27 آذرماه 1399

عمران حیدری آریا

شاعر، نویسنده و واژه شناس

عکاس: شیوا حیدری

.

.

.

.

.

.

.

.

بیانیه ی ارس‌نامه

از: عمران حیدری آریا

به نام خداوند جان و خرد

در پی چالش‌های به وجود آمده در منطقه شمال ایران با خوانش سروده‌ای در باره رود ارس و واکنش ایرانیان

و مردمان کشورهای همسایه که به سرفصل نخست خبرهای این روزها تبدیل شده است.

بدین روی چند نکته‌ای را برای ثبت در تاریخ یادآور می‌شوم تا دوستداران تاریخ و تمدن در کشور ایران و کشورهای

همسایه و هم‌چنین دشمنان تفرقه افکن در منطقه بدانند که ایران بزرگ بدون توجه به مرزهای سیاسی که هر چند

مرزهای سیاسی را هم به رسمیت می‌شناسیم اما هم‌چنان هم‌پیمان و هم‌سو با داشته‌ای تاریخی پربار بر پیمان دیرینه

خود با هم‌تباران تاریخی استوار خواهیم ماند.

نام ارس که ارسک نیز گفته‌ شده است به معنی اشک بوده است و با واژه اشک هم معنی است که از دیرباز این نام

بر رودی سترگ درشمال غرب ایران بزرگ گفته می‌شودو یونانیان آن را آراکس و درترکیه امروزی آن را آرازمی‌نامند

اکنون چگونه با نادیده انگاشتن ریشه‌های تاریخی این نامواره ایرانی برخی در منطقه به دنبال تنش و چالش بوده‌اند؟

بدون شک این گونه رفتارهای مغرضانه برای تفرقه‌افکنی رخ‌نمایی کرده است و برخی روسای کشورهای منطقه بدون

دانش با متن‌های دیکته شده آن‌ها را دستمایه بازی‌های سیاسی تفرقه افکن خود می‌کنند،.

آذرپایگان که امروزه آن را آذربایجان می‌نامیم، خود یک واژه ی پارسی است که به منطقه بزرگی از

ایران بزرگ گفته شده است که شامل بخش بزرگی از تمدن کهن ایران و بخشی از ترکیه امروزی و کشور کنونی

آذربایجان و هم‌چنین کشورهای تازه استقلال یافته ارمنستان، گرجستان و مناطق کوچکی مانند قره باغ و چند

منطقه کوچک دیگر در منطقه قفقاز است..

آذرپایگان که با عربی شدن آن (پ) تبدیل به (ب) و (گاف) تبدیل به (جیم) شده است در طول تاریخ به آذربایجان

تبدیل شده است البته پژوهشگران تاریخ‌نویس نام‌هایی چون آذرآبادگان، آذرپادگان، آذرپاتگان، آتروپاتگان، آتورپاتن

و چند نام دیگر را بر آن می‌نهند که هر کدام از آن‌ها جای بحث گسترده‌ای را دارد اما از دیدگاه بنیاد فردوسی به نمایندگی

از ایران دوستان در جای جای جهان، نام آذربایجان در اصل آذرپایگان بوده است که عربی شده است و به گونه آذربایجان در آمده است.

از دیگر نام‌هایی که در منطقه دگرگون شده و مردم منطقه آن را غیر پارسی به شمار می‌آورند، می‌توان به بسیاری از شهرها،

روستاها، رودها، کوه‌ها و دیگر جای‌های سرزمین شمالی کشور ایران اشاره کرد که بازگو کردن آن در این بیانیه نمی‌گنجد.

از آن دسته نام استانبول که مهم‌ترین شهر کشور کنونی ترکیه است از دو واژه عربی و پارسی تشکیل شده است که اصل

آن اسلامبول بوده است.

اسلامبول که از واژه‌های اسلام + بول ساخته شده به معنی شهر اسلام است؛

بول در پارسی که اصل آن پول است در ایران باستان به معنی شهر یاد شده است که این واژه را در زبان یونانی

پولیس می‌نامند که به احتمال زیاد از پارسی باستان گرفته شده است؛

چراکه نام اردبیل نیز در اصل آرتاپول بوده که با گذر زمان به آردابول و سپس به اردبیل تبدیل شده است که گویش

یونانی آن می‌شود؛ آرتاپولیس که آرتاپول در پارسی به معنی شهر مقدس است؛

حتی نام کشور ترکیه نیز به گونه‌ای نامی پارسی به شمار می‌رود چراکه واژه ترک که در گذشته آتُرک بوده است به

معنی نگهبان آتش است که ایرانیان این واژه را به کارگرانی که برای روشن نگهداشتن آتش در آتشکده‌ها به کار

گمارده می‌شدند، می‌گفته‌اند؛

از دیگر سو گفته شده است که بعدها این نام به زبان مردم این منطقه گفته شده و هم‌چنین امروزه مردم جای جای

منطقه آذربایجان را ترک می‌نامیم.

برخی از تفرقه افکنان از کم آگاهی مردم منطقه سوء استفاده کرده و ترک را یک نژاد به شمار می‌آورد و همواره

با آن به چالش‌های منطقه‌ای دست می‌ زنند و شماری از مردم منطقه نیز از آن پیروی کرده و گفته‌های پوچ و بی‌پایه

آنان را باور می‌کنند و گروهک‌هایی از آن می‌سازند و به وسیله این گروهک‌ها تفرقه افکنی‌های جهانی به وجود

می‌آورند تا آسان‌تر به هدف‌های شوم خود برسند؛

در حالی که اگر به گونه ی کلی بنگریم در جهان بیش از سه نژاد نمی‌بینیم که شامل:

۱- آریایی یا سفیدپوستان

۲- سامی یا سیاهپوستان

۳- آسیای شرقی یا زردپوستان که به چشم بادامی‌ها شهره شده‌اند؛

این سه نژاد مردم جهان را تشکیل می‌دهند که در اصل از یک نسل واحد به نام آدم به وجود آمده‌اند که سعدی

بزرگ به درستی سروده است:

"بنی آدم اعضای یک پیکر اند

که در آفرینش ز یک گوهر اند"

و همچنین پرچم کشورترکیه نیز (ماه و سناره) یک نشان ونماد اصیل ایرانی است برگرفته شده

از یکی از نمادهای دوره ی ساسانی

است که اروزه ترکیه یی ها این پرجم سروصدای بسیاری درمنطقه راه انداخته اند که ازحمله

می توان به برند کالای

ترکیه یی اشاره کرد که این نماد ساسانی ایرانی بر روی کالاهای صادراتی ترکیه چشم نوازی می کند.

نماد ماه و ستاره که امروزه نشان ماه آن نشان حلال احمر کشورمان ایران و دیگرکشورهای اسلامی نیز هست

از همین نشان ساسانی گرفته شده است.

این نماد اصیل ایرانی را به وضوح در سکه های دوره ی ساسانی می بینیم که تقربا درهمه ی دسکه

های پادشاهان ساسانی دیده می شود.

سکه ی زرین خسروپرویز، نماد ماه و ستاره در بالای تاج خسرو دیده می شود.

ازجایی هم

کشورهای همسایه برای هویت‌سازی نامداران پارسی زبان ایرانی را نیز تصاحب کرده و آنان را نیز

با تحریف زندگی نامه‌ و آثارشان همواره با چالش‌هایی در منطقه می‌خواهند از آن خود کنند؛

از آن جمله اند نامدارانی چون مولوی، نظامی گنجوی و... که البته این بزرگان میراث مشترک همه

مردم منطقه اند و زبان پارسی هم زبان مشترک همه مردم فلات ایران، شمال ایران و حتی شبه قاره

بوده است و دیوان سالاری همه کشورهای منطقه به ویژه از هند و ایران گرفته تا کشورهای قفقاز و

ترکیه، زبان پارسی بوده است و عملا زبان پارسی خود به تنهایی بدون مرزهای سیاسی بزرگ‌ترین

امپراطوری جهانی و جهان‌شاهی با آیین شهریاری ایرانی در قاموس سیاسی جهانی را رقم زده است.

امروزه با شکل‌گیری مرزهای سیاسی استعماری که بسیاری از کشورهای هم‌تبار و هم‌جوار از افغانستان

و تاجیکستان و ترکمنستان و ازبکستان تا آذربایجان و ارمنستان و گرجستان و عراق و کردستان و ترکیه

و کویت و قطر و بحرین و امارات با محور قرار دادن دریاچه کاسپین (خزر) و رودهای بزرگ گرفته تا

خلیج همیشگی پارس (فارس) را از ۲۰۰ سال پیش از مام میهن ایران بزرگ و تمدن کهن پارس به

اجبار و نه به اصرار جدا ساخته‌اند؛

اکنون برخی برای تفرقه افکنی در کشورهای منطقه مانند ترکیه و آذربایجان، زبان پارسی را بیگانه

می‌خوانند و این بیگانه بودن زبان پارسی را به مردم این کشورها تحمیل کرده‌اند اما جوانان و مردم

شریف کشورهای ترک زبان منطقه باید آگاه باشند که زبان پربار پارسی متعلق به آن‌ها نیز هست و

هم‌چنان مانند پارسی زبانان جهان می‌توانند از آن بهره ببرند؛ چراکه این زبان، زبان نیاکان آنان نیز

هست؛ چه آن‌که ریشه‌های زبان پارسی و زبان‌های آذری، ارمنی، گرجی و کردی و... دلیلی آشکار

است و نیز با مرور اندکی در سرگذشت ایران بزرگ و تمدن کهن پارس به آسانی می‌توان به این

حقیقت دست یافت؛

زبانی که امروزه آن را ترکی می‌نامیم در اصل زبان مردم مغولستان بوده است و با گسترش مغول‌ها در

منطقه این زبان نیز در جهان گسترش پیدا کرد؛ هر چند که با زبان و گویش‌های منطقه‌ای در هم آمیخت و

امروزه آن را در منطقه به زبان‌های ترکی آذری در ایران و آذربایجان، ترکی استانبولی در ترکیه،

قرقیزی در قرقیزستان، قزاقی در قزاقستان،

ترکمنی در ترکمنستان می‌شناسیم که همگی از یک ریشه‌اند.

امید که با آگاهی مردم منطقه پارس از داشته‌های دیرینه خود به این‌گونه چالش‌ها پایان دهیم و

همواره در آشتی و آرامش به سر ببریم و از فتنه‌گری‌های ابرقدرت‌های استعمارگر در امان بمانیم.

عمران حیدری آریا

شاعر، نویسنده و مدرس واژه شناسی

دبیر ادبی بنیاد فردوسی

دبیر کانون ملی شاعران و هنرمندان ایران

نماد ماه و ستاره در سکه ی پوراندخت

نماد ماه و ستاره در سکه ی یزدگرد سوم

وهمچنین نماد ماه و ستاره در سکه های گوناگون ساسانی را در فرتورهای زیر می بیینیم


دیدگاه خود را بیان کنید